Engel Heijne

Engelmundus Gerardus Heijne
* Wormer, 14.10.1922
† Buchenwald, 10.8.1944

Engel Heijne, geh. 14 oktober 1922

In februari 1944 werd Heijne opgepakt tijdens een razzia in de trein tussen Amsterdam en Wormerveer. Via kamp Amersfoort werd hij getransporteerd naar het concentratiekamp Buchenwald waarhij ten gevolge van zware mishandelingen op 11 augustus 1944 overleed.


Burgemeester Judith Michel in gesprek met mevrouw Huijgen-Heijne.

Burgemeester Judith Michel in gesprek met mevrouw Huijgen-Heijne

Interview met Wil Huijgen: het oorlogsverhaal van haar broer Engel Heijne

www.wormerland.nl, 29 april 2021

Mevrouw Huijgen-Heijne is 91 jaar. Samen met haar kleindochter Bianca ontvangt zij mij met thee en gevulde koek. Ze kijkt uit naar het gesprek met mij als burgemeester, want ze wil het verhaal over haar broer Engel tijdens de oorlog graag delen. Zijn naam staat op het oorlogsmonument in Wormer, maar kennen de mensen ook de geschiedenis die erbij hoort?
Ik vind het belangrijk om mevrouw Huijgen te spreken en haar verhaal door te geven op 4 mei. Zij is een van de inwoners van onze gemeente die de oorlog nog hebben meegemaakt en uit eigen ervaring kan vertellen, wat dit heeft betekend.
Het verhaal
Mevrouw Huijgen is nog klein als de oorlog uitbreekt. Zij woont samen met haar broertjes en zusjes in het huis met het postkantoor op de Dorpsstraat in Wormer. Het zijn moeilijke tijden, want haar vader is overleden en haar moeder moet alle eindjes aan elkaar knopen. Haar oudste broer Engel is timmerman en heeft als kostwinner van het gezin een ausweis. Door dit document wordt hij niet opgeroepen om in Duitsland te werken. Maar, het loopt anders. Als zijn andere broer wel opgeroepen wordt voor arbeid in Duitsland, brengt Engel hem weg met de trein. Op de terugweg wordt Engel bij een vergeldingsactie toch opgepakt en slachtoffer van de Duitse bezetter.
Buchenwald
Engel Heijne.
Engel komt via Alkmaar, Amersfoort en Vught in het concentratiekamp Buchenwald terecht en ziet zijn familie nooit meer terug. Wat in Buchenwald gebeurt, is bijna niet te bevatten. De Duitsers laten de gevangen kiezen tussen 2 rollen. De rol van SS-er die martelt of de rol van vaderlandstrouwe gevangene die gemarteld worden tot de dood volgt. Engel kiest voor zijn vaderland en wordt doodgemarteld door een medegevangene. Hij is slechts 21 jaar oud.
Het gezin blijft lange tijd in onzekerheid over zijn lot, maar na de oorlog meldt een overlevende van het kamp Buchenwald uit Assendelft zich bij het gezin. Hij vertelt over de dood van Engel en de manier waarop dit is gegaan. Hij weet zelfs te vertellen wie de moordenaar is van Engel, een Zaankanter die het kamp overleefd heeft.
Na de oorlog
Mevrouw Huijgen-Heijne met foto van haar broer Het leven in het gezin gaat na de oorlog door. De moeder van mevrouw Huijgen moet ook wel, als alleenstaande ouder met opgroeiende kinderen. Over Engel en wat er is gebeurd wordt eigenlijk niet gesproken. Maar het verdriet blijft. Het gevoel van onrecht. En ook de onmacht spreekt uit haar verhaal. De naam van de moordenaar van haar broer staat in haar geheugen gegrift en geeft haar elke keer dat zij die naam ziet of hoort nog de rillingen. Voor Bianca is dit de eerste keer dat ze zo uitgebreid hoort over wat er in de oorlog is gebeurd.
Mevrouw Huijgen-Heijne met de foto van haar broer.
Een nichtje van mevrouw Huijgen reisde recent af naar Buchenwald. Daar krijgt zij de administratie in handen die de Duitsers nauwgezet hebben bijgehouden. Alle documentatie wordt gekopieerd en meegegeven. Mevrouw bewaart de documenten in een map. Het zijn de tastbare bewijzen van de verschrikking die oorlog heet.
Troost
Wat neemt u mee uit het verhaal over Engelmundus Heijne in de Tweede Wereldoorlog? Is het de wreedheid? De willekeur? De gedwongen onmenselijke keuze die van daders net zo goed slachtoffers maakt? Vrijheid vandaag betekent dat we in vrijheid onze keuzes kunnen en mogen maken. Of zoals mevrouw Huijgen het beschrijft: “Wij verwierven vrijheid en recht. Wij werden zichtbaar gespaard en zij stierven, zodat wij konden leven. Deze gedachte troost de dierbaren en verplicht ons om al onze dierbare doden te doen voortleven en jaarlijks te blijven gedenken.”